De EU heeft weer iets bedacht! Een voorgestelde wet die eist dat ondernemers al hun verpakkingsmateriaal rapporteren. Elke kartonnen boos, opvulling, plakbandje, je kent het. Zij die veel verspillen betalen daarvoor de rekening. Ik heb het hier specifiek over de PPWR.
Als je mijn werk wel eens bent tegengekomen dan weet je dat ik erg veel geef om natuur en klimaat. En dat ik vrij positief ben over de EU.
Toch wilde ik even dit artikel schrijven over waarom dit een belachelijk idee is. En waarom mensen moeten stoppen met keer op keer wetten en systemen in deze trant voorstellen.
Je kunt zeggen “elk beetje telt, toch?” Is het niet goed als “afval” beter wordt gevolgd? Als mensen een reden hebben om te minderen?
Nee, het feit dat je één voordeel kan noemen van iets, haalt niet alle nadelen weg. In dit geval zou de wet superveel extra werk opleveren. Dit is een debiele hoeveelheid detail om te rapporteren—en met weinig gewin. Verpakkingen van pakketjes zijn geen grote boosdoener van vervuiling of aanjager van klimaatverandering. Al jarenlang kan vrijwel al die verpakking gerecycled; veel ervan is oud papier of een doos waarmee eerder al zeven andere pakketjes zijn verstuurd.
Het grotere probleem hier is dat dit symptoombestrijding is. En dat bijna alles wat politici (en de EU) voorstellen symptoombestrijding is.
Het probleem is te veel afval en te grote impact op de natuur. Dus wat doen we? Statiegeld. Belasting op verpakkingen. Plastic tassen mogen niet meer gratis zijn. Plastic rietjes vervangen door papieren rietjes.
We bestrijden het eindpunt. Mensen blijven superveel dingen kopen, pakketjes bestellen, overconsumeren. In plaats van dat we de oorzaak aanpakken, zeggen we slechts aan het einde van de rit “niet te veel doen, hè?” Mensen verliezen een paar centen. Systemen worden ingewikkelder in de vage hoop mensen af te schrikken.
De beste manier om minder plastic in de wereld te krijgen is door minder shit te maken en te kopen. Niet door, op hele ingewikkelde wijze, mensen financieel een klein beetje te straffen als ze uiteindelijk iets met plastic kopen/gebruiken.
De beste manier om verpakkingsmateriaal te minderen is door minder pakketjes te kopen, versturen, retourneren. Niet door ondernemers van alles te laten bijhouden en rapporteren over wat ze eerder al hebben gedaan.
Veel mensen denken inderdaad dat “elk beetje helpt”. Statiegeld gaat het klimaat niet redden, maar als het zorgt dat iets meer flessen netjes worden ingeleverd, dan is dat mooi meegenomen toch? Plastic tassen bij de supermarkt betaald maken gaat niks redden, maar als het een paar mensen hun eigen herbruikbare tassen laat meenemen, dan is dat weer een stapje in de goede richting toch?
Ik weet niet waarom mensen dit denken. Ik weet niet of de overheid (of bedrijven/marketing/lobbying) expres dit idee de wereld in helpt, of dat ze oprecht denken dat hun wetsvoorstellen geweldig zijn. Maar het is fout.
- Al die systemen maken de wereld ingewikkelder, zorgen voor meer bureaucratie, maken het leven nog wat lastiger. Dat telt óók, zelfs als je het niet kan uitdrukken in geld of verloren manuren.
- Het geeft een vals idee van vooruitgang of veiligheid bij mensen. Oh, we hebben statiegeld op flessen? Nou, dan koop ik nog wat méér Colaflessen, krijg ik lekker wat geld terug als ik ze later inleveren! Oh, we scheiden nu netjes ons plastic? Dan hoef ik niet meer dat iets duurdere product te kopen met de biologisch afbreekbare verpakking! Het is alsof mensen zichzelf een vrijbrief geven om erger gedrag te vertonen, omdat ze denken dat het ene goede stapje vooruit het wel compenseert. Waarom zoveel mensen op die manier denken/handelen is tevens een groot mysterie voor mij :p
- Het lost het probleem niet op. De oorzaak wordt niet aangepakt. En die oorzaak zal altijd dezelfde symptomen blijven creëren, waardoor onze regels er altijd tegen blijven vechten. Dat kost allemaal extra geld en moeite, de hele tijd, voorgoed.
Ik zou het pas toejuichen als er eens wetten worden verzonnen die oorzaken aanpakken. Die de ziekte bestrijden, niet de symptomen. Die het systeem dat problemen veroorzaakt veranderen, in plaats van het probleem dan maar een beetje te verdoezelen of kleiner te laten lijken.
Bijvoorbeeld, maak het gebruik van plastic simpelweg heel onhandig en duur. Maak het makkelijker en logischer voor bedrijven om over te stappen naar iets beters. Maak van plastic iets dat je alleen in hoogst uitzonderlijke gevallen gebruikt, iets zo zeldzaam en uniek dat je het bijna niet eens wil weggooien!
Bijvoorbeeld, maak het verboden om pakketten gratis te verzenden of retourneren. Of doe een supersnelle (ruwe) check voor gewicht/grootte van de verpakking en laat de consument daarvoor bijbetalen. Verzin iets dat ervoor zorgt dat mensen stoppen met elke dag ontelbare busjes meerdere losse pakketten laten bezorgen. Een systeem waarbij overduidelijk de beste tactiek is om erg zuinig te zijn met wat je gebruikt, koopt, en verstuurt over lange afstanden.
De EU doet soms jaren over het verzinnen van die onzinnige voorstellen. Voorstellen die dus nauwelijks een positief effect hebben, misschien wel een puur negatief effect. Kost allemaal superveel geld en moeite, al voordat het is geïmplementeerd.
Diezelfde resources kunnen ze inzetten voor grote veranderingen die de problemen langdurig oplossen. In plaats van vage doelstellingen die niemand verplicht is te halen (en wat ze dus ook niet doen)—zoals “10% minder CO2 uitstoot in 2030”—krijg je gewoon harde regels die hopsakee van kracht zijn.
Ik heb verder eigenlijk niks te zeggen. Ik heb mijn punt denk ik gemaakt. Het is ook een overduidelijk punt: los het probleem op, in plaats van symptomen bestrijden. Ik snap gewoon niet waarom iedereen het blijft doen. Het is niet eens makkelijker of beter te verkopen aan je achterban of iets. Het is gewoon dom!
Het probleem is dat mensen overconsumeren. Het probleem is dat onze hele economie gebouwd is op eindeloze groei, wat alleen kan blijven bestaan als we de natuur blijven uitputten. Het probleem is dat we het genormaliseerd hebben om enorm veel shit te kopen, afval te genereren, economisch te concurreren ten koste van alles.
Het probleem is niet dat iemand een extra stuk tape rondom z’n kartonnen doos doet om zeker te zijn dat hij niet kapot gaat onderweg naar de klant. Het probleem wordt niet opgelost zelfs al zouden op magische wijze morgen 50% van alle verpakkingen en pakketten puur recyclebaar zijn. Mensen gaan gewoon meer en meer en meer kopen en de vervuiling weer op het oude niveau brengen.
Ik heb afval en deze wet nu als voorbeeld genomen, maar dit geldt natuurlijk voor alles. Het probleem is niet dat we perfecte migratiewetten nodig hebben, het probleem is dat landen (kuch Amerika kuch) nodeloos conflicten starten en te veel vluchtelingen veroorzaken. De problemen met asielinstroom zijn een symptoom. Het probleem is niet dat ons onderwijssysteem te weinig geld krijgt of hardere eisen moet hebben, het probleem is dat het volledige systeem een best-of is van de minst effectieve manieren om iets te leren. Dat kinderen bar weinig leren van een slecht systeem is een symptoom.
Laten we geen tijd en geld verspillen met frivole symptoombestrijding. Laten we het in plaats daarvan gebruiken om problemen in de kern aan te pakken.
Tot zover mijn gedachten,
Tiamo