De overheid heeft weer een plan. En voor de verandering wordt deze door vrijwel alle partijen ondersteund.
“Alle generatieve AI moet geweerd uit het basisonderwijs.”
Wat betekent dit? Generatieve AI betekent dat de AI zelf dingen maakt, ofwel genereert. Dat kan dus zijn dat het teksten voor je schrijft, of plaatjes maakt, of code uitwerkt.
Het is inmiddels bekend dat zelfs kinderen uit groep 6 hun werkstuk laten schrijven door AI, hun huiswerk laten uitvogelen door AI, en liever praten met een AI dan dat ze zelf een filmpje kijken en informatie opnemen. Kinderen steeds meer alleen achter een scherm, terwijl menselijk contact of schoolwerk bespreken met anderen verdwijnt. Kinderen denken zelf niet meer na over het antwoord of de stappen die ze moeten nemen, maar laten het door AI doen.
De conclusie spreekt voor zichzelf: hiermee verdwijnt het hele idee van leren uit het onderwijs. Het is derhalve niet verrassend dat de overheid zo’n wetsvoorstel doet en er bijna unaniem achter gaat staan.
Maar ik zal hieronder mijn reactie reconstrueren toen ik dit nieuws las in de krant.
Ha.
Haha.
Hahahahaha.
Wat een grappenmakers zijn het toch! Zo losgekoppeld van de werkelijkheid!
Het zou schattig zijn als dit niet onze hoogste beleidsmakers waren.
Realiteit 1: Docenten & AI
Ik durf te zeggen dat minstens de helft van alle scholen/docenten inmiddels zelf (generatieve) AI gebruikt. Onderzoeken in Amerika kregen van 2/3 van de docenten de reactie dat ze inmiddels bijna dagelijks AI gebruikten. (“Slechts” 20% zei AI te gebruiken voor het nakijken en uitdelen van cijfers.)
Dit AI gebruik gebeurt op grote en kleine manieren.
Vele scholen zijn overgestapt op digitale systemen die veelvuldig AI gebruiken. Die systemen zitten overal doorheen: daarop wordt het huiswerk opgegeven en ingeleverd, daarop staan cijfers, daarop moeten leerlingen de hele dag kijken, daarop staat het rooster/de planning.
Feedback geven op een leerling? Druk gewoon op die knop daar. Proefwerk nakijken? Nee joh, laat AI de boel scannen en z’n beste gok wagen. Een leuke nieuwe activiteit verzinnen voor de kleuters? Vertel AI wat je wilt en het maakt de gewenste plaatjes!
Dit soort gebruik is recenter, maar groeiende.
Al veel langer gebruiken docenten het op kleinere manieren. Laat AI even hun feedback nakijken op spelfouten. Even chatten over wat ze met die probleemleerling aanmoeten. Je moet plotseling invallen en een les geven over moleculen; laat AI een lesplan opstellen en wat diagrammen tekenen.
Dit was een tijd geleden al goed mogelijk, zelfs voor docenten met weinig computerkennis. Inmiddels is dit rap aan de standaard aan het worden. De enige docenten die hieraan niet meedoen zijn tegen AI of zijn wat ouder begrijpen het simpelweg niet. (Wat ook betekent dat ze dus geen voorlichting zouden kunnen geven aan leerlingen.)
Ik vind het dus lachwekkend dat ze generatieve AI willen verbannen voor leerlingen in het basisonderwijs, terwijl het ganse basisonderwijs inmiddels leunt op en bestaat uit generatieve AI. Grote manieren, kleine manieren, bijna iedereen doet mee, en de cijfers groeien almaar.
Dit is geen aanname in het wilde weg. Ik ben al mijn hele leven bezig met proberen het onderwijssysteem verbeteren. Ik zit al mijn hele leven op fora met (internationale) docenten en ben omringd met mensen die daadwerkelijk docent zijn geworden. Veel van hen gebruikt zelfs AI voor persoonlijke dingen waarbij het absoluut niet hoeft, zoals een simpele uitnodiging voor iets. Ze gebruiken AI zeker als het gaat om iets moeilijks en tijdrovends zoals proefwerken, nakijken, lesmethodes, activiteiten, etcetera.
Dit is geen beschuldiging. Dit is de realiteit én volledig begrip vanuit mijn kant. Lesgeven is zwaar werk. Scholen zijn slecht voorbereid. Je wilt iets moois laten zien, je wilt het beste ervan maken, je moet plotseling iets hebben voor morgenochtend. En AI kan inmiddels met één druk op de knop een mooi werkblad maken of passende plaatjes genereren voor je PowerPoint.
Maar generatieve AI verbannen uit klaslokalen is niet alleen bizar en hypocriet, maar inmiddels ook gewoon praktisch onmogelijk. (Zoals veel reacties op het voorstel gelukkig ook aangeven.)
Terwijl je dit stuk leest is het handig om wat dingen over mij in het achterhoofd te houden. Ik ben “old school”. Ik ben nog van de jongere generatie, maar smartphones bestonden pas toen ik al naar de universiteit ging. Ik ben een fysiek persoon die liever alles fysiek doet, met de hand schrijft, analoog een boek leest, etcetera. Ik heb medelijden met alle kinderen die zijn opgegroeid met laptops en Chromebooks in de klas. Ik heb geen social media. Digitale dingen, kijken naar een scherm, het voelt voor mij niet “echt”.
Ik heb het gevoel dat ik de enige programmeur op aarde ben die nog alles volledig 100% handmatig codeert—totdat ik onlangs moest toegeven hoe ver AI is gekomen en er niet meer omheen kon. Houd dit in het achterhoofd als je dit stuk leest waarin ik zowel positieve als negatieve dingen ga zeggen over AI en het gebruik ervan.
Realiteit 2: AI & Toekomst
Het meest gehoorde argument tegen dit wetsvoorstel is dat AI de toekomst is. Dat het beter is om kinderen te leren dat het bestaat en hoe je ermee omgaat, dan om het weg te duwen totdat ze er plotseling professioneel mee moeten werken.
Ik ben het daar grotendeels mee eens. Kinderen (of mensen in het algemeen) weghouden van dingen “voor hun eigen veiligheid” heeft nooit iets goeds opgeleverd en is ook veel te vaak misbruikt als smoesje door dictators en dergelijke. Letterlijk niks doen, kinderen niet controleren en van alles ontzeggen, is meestal beter dan alle regels en moeite die school en de overheid bedenkt. In die vrijheid leren kinderen vanzelf alle goede en slechte kanten, voelen vanzelf wat ze wel of niet fijn vinden aan iets, en tegen de tijd dat ze volwassen zijn hebben ze een breed perspectief en veel ervaring.
Wat mensen vaak vergeten is dat “kinderen vrij laten” iets anders is dan “slechte dingen actief aanmoedigen” (of een slechte omgeving bouwen). Er zijn enkele scholen die AI hebben omarmd en het deel hebben gemaakt van het basisonderwijs. Ze geven precies de reden die ik velen noemen: het is de toekomst, ze gaan het tegenkomen, dus bereid ze voor in plaats van het weg te halen.
Vervolgens geeft zo’n school alle kinderen een laptop en huiswerkopgaven om toch vooral zo veel mogelijk die AI te gebruiken voor van alles. Vervolgens gebruiken ze een onnodig systeem om alles van het onderwijs digitaal te maken, zelfs dingen die makkelijk fysiek kunnen of zelfs bewezen beter zijn op die manier. Hiermee ben je actief iets slechts aan het bevorderen en een verziekte leeromgeving aan het maken. Dan kan je, wederom, nog beter niets doen dan zoiets bedenken.
Mijn punt is: Kinderen vrij laten is iets anders dan actief iets forceren of pushen. Een school die kinderen constant AI laat gebruiken in de klas (of zelfs dwingt te gebruiken)—vanwege dit argument—is in mijn ogen ook fout bezig. Dat is simpelweg de andere extreme situatie die tegenover compleet verbieden staat.
Ik heb onlangs enkele artikelen geschreven over mijn experimenten met AI. Een paar jaar geleden kon je misschien nog twijfelen. (En ik ben erg goed in twijfelen en skeptisch zijn!) Maar inmiddels gebruiken bijna alle bedrijven het van begin tot eind. Inmiddels gebruiken alle leraren het. Inmiddels kan het alles (tekst, plaatjes, audio, video, code, etcetera) en het kan dat op een behoorlijk hoog niveau.
AI is hier. Het zal blijven en het zal nóg belangrijker worden in de toekomst. De meeste ouders en docenten zijn er al afhankelijk van.
En dan gaan we het weghouden van kinderen totdat ze een arbitraire leeftijd hebben bereikt? Ouders mogen een boek laten samenvatten zodat ze het niet zelf hoeven te lezen, maar hun eigen kinderen niet? En wat dacht je van kinderen met een handicap of andere achterstand, die dankzij AI dingen zouden kunnen maken of begrijpen die anders onmogelijk waren geweest? Wat bereiken we ermee als we die gewoon geforceerd buiten de boot gooien?
Die AI bevat alle kennis van de hele mensheid op alle vlakken. Het is een geweldige tool om mee te leren, om dingen mee te maken, om dingen mee te begrijpen. Zo wordt het ook al lang en breed ingezet. Ouders kunnen hun kinderen weer helpen met huiswerk omdat AI even hun geheugen van 40 jaar geleden opfrist ;)
Bovendien wordt AI nu als één homogeen ding beschouwt, maar dat is natuurlijk ook niet waar. Er zijn duizenden verschillende soorten voor duizenden verschillende toepassingen. Het woord “generatief” dekt dan niet echt de lading, want in principe “maakt” elke AI iets wat er eerst niet was, al is het een zinnetje dat het terugzegt in de chat.
Als onderwijs bedoeld is om je voor te bereiden op je toekomst—een baan, een productief lid van deze maatschappij—dan lijkt het me logisch om daarin de tools langs te laten komen die het gehele bedrijfsleven gebruikt. En zeker al die politici die dit wetsvoorstel doen.
Het enige goede argument hiertegen dat ik heb gezien is dat leren vaak in stapjes gaat. We leren schrijven met de hand voordat we leren typen. We leren hoofdrekenen voordat we een rekenmachine mogen gebruiken op school. Zonder die basis kan je een complexere tool niet begrijpen, en zeker niet kritisch aanschouwen.
En AI is, natuurlijk, een soort übertool die alles overstijgt. Het heeft alle complexiteit en is het eindpunt van alles. Als je nooit hebt leren hoofdrekenen, heb je geen idee of de getallen die het uitspuugt ergens op slaan. Als je nooit hebt gestoeid met compositie en kleuren, heb je geen idee waarom het plaatje dat het produceert er verkeerd uitziet.
Maar dit valt, in mijn ogen, onder een hele andere discussie: goed lesgeven. Je moet AI niet verbannen, je moet het simpelweg niet actief gebruiken om het leerproces in de weg te zitten. Je moet het niet wegstoppen totdat je besluit dat iemand alle vorige stappen juist heeft doorlopen, je moet het inschalen op de stap/het niveau waar een kind/leerling nu staat. (En daar is AI, jammer genoeg, nu al een stuk beter in dan docenten of ouders.)
Dit probleem is niet inherent aan AI. Het is niet alsof AI het enige is dat een geweldige pedagogiek in de weg staat. Ons onderwijssysteem staat objectief goede pedagogiek in de weg; de dominante methodes zijn bewezen de slechtste manier om iets te leren en de beste manier om creativiteit en groei kapot te maken.
Nee, AI is eerder een vermenigvuldiger die de grote fouten in het lesgeven blootstelt …
Mensen zeggen al snel dat AI ons denkvermogen kapot maakt en onze creativiteit verdwijnt. Dat kinderen nooit meer leren hoofdrekenen als de AI alles uitrekent, nooit meer leren lezen als de AI alles samenvat.
Ik wil ze best geloven. Maar … we hebben eigenlijk veel te weinig onderzoek naar moderne AI—want het bestaat pas net—om hier zulke uitspraken over te doen. De paar onderzoeken die er zijn laten zien dat mensen met AI veel sneller werken en dingen begrijpen, maar dat hun output meer homogeen en oppervlakkig is. Het suggereert eigenlijk vooral dat ons denken verandert naar allemaal een beetje hetzelfde denken over alles.
Ik kan alleen voor mezelf spreken. Bij mezelf merk ik wél heel sterk dat meer AI gebruik zorgt dat mijn hoofd gewoon stopt. Stopt met denken, stopt met door problemen heen werken, stopt met creatief zijn. Niet eens luiheid, gewoon een passief brein en een beetje een leeg gevoel.
Realiteit 3: Symptomen & Oorzaken
In het kort: AI is slechts een symptoom. Het is niet het probleem, het toont slechts de problemen en ziektes die al die tijd diep in het onderwijssysteem zaten. Het maakt het plotseling onmogelijk om nog te verbergen dat het systeem nooit heeft gewerkt.
Schriftelijke toetsen en bergen huiswerk? Altijd een slecht idee geweest. Dat je nu de hele toets door AI kan laten maken is slechts een bevestiging daarvan.
Het hele onderwijs over laten gaan op Chromebooks en digitaal leren? Altijd een slecht idee geweest. Dat elk kind nu gewoon aan het chatten is of AI al die digitale vragen laat invullen, tja, slechts een bevestiging daarvan.
Focus op toetsen en feitjes stampen? Altijd een slecht idee geweest. Laat AI nou precies een geweldige tool zijn om alle feitjes en data met gemak op te kunnen halen en uit te laten schrijven.
Elk willekeurig (gratis) AI systeem is nou eenmaal geweldig in de dingen waar ons onderwijssysteem op focust. En de beloning voor het gebruik ervan is te groot. Een kind dat een uur ploeteren over saai huiswerk kan wegvegen door AI zal dat altijd doen. Dat voelt als een gigantische beloning. Zelfs al maak je het nog zo lastig, dan gaan ze eerder moeite doen om het stiekem toch te doen, dan dat ze het saaie zinloze schoolwerk doen.
Kijk naar mij. Ik hou van leren. Ik heb mezelf honderdduizend vaardigheden geleerd. Bij elke vraag kijken al mijn familieleden als eerste naar mij, omdat ik vaak toevallig het antwoord heb gelezen in een encyclopedie tien jaar geleden ofzo. En ik haat, haat, haat het onderwijssysteem en elke seconde die ik op school heb doorgebracht. Omdat al die uren in de klas zitten zinloos waren, omdat al die uren achter huiswerk zitten een hel waren, omdat er geen enkele beloning was voor al dat werk doen—niet intrinsiek noch extrinsiek. Er was alleen de straf voor het niet doen.
Als ik tien jaar later was geboren, had ik schaamteloos AI al mijn schoolwerk laten doen. Dan had ik tenminste vrije tijd gehad om nuttige dingen te doen en mezelf dingen te leren.
Oftewel, als je niet wilt dat kinderen voor alles AI gebruiken, moet je …
- School zodanig invullen dat je het niet kan gebruiken. Activiteiten in de klas. Sociale activiteiten. Spellen, puzzels, dingen zonder vast antwoord, live, mondelingen, enzovoort.
- En kinderen belonen voor dingen zelf doen en zelf uitvogelen, of op z’n minst niet straffen voor dat doen. Je moet zorgen dat ze de intrinsieke motivatie hebben om iets zelf te doen omdat ze het interessant vinden en omdat ze het willen begrijpen.
Ik ken inmiddels ook iets te veel begeleiders en zorgmedewerkers (vanwege mijn chronische ziekte), en die zeggen hetzelfde. Probleemkinderen op school helpen ze door dat ene te vinden dat ze wél interessant vinden. Het is niet dat die kinderen het haten om te leren, dat ze een probleem willen zijn, het is simpelweg dat school een strafkamp is. Presenteer een geweldig spel, doe een activiteit rondom hun favoriete hobby, en ineens worden ze boos op anderen als ze op hun mobiel zitten.
Dat hele AI gebruik is een symptoom van het zieke systeem. Verander het systeem in plaats van AI dan maar selectief te verbieden.
Conclusie
Oftewel, samenvattend.
- Volledige scholen draaien inmiddels al op AI. Zowel achter de schermen (systemen, notities, rapporten) als daarvoor (lesmateriaal, werkbladen, toetsen nakijken). Het is bizar om te denken dat alleen leerlingen het gebruiken en hypocriet om het alleen voor hen te verbieden.
- In minder dan vijf jaar tijd zijn bijna alle bedrijven gaan leunen op AI. Alles wat enigszins digitaal is heeft inmiddels AI in alle lagen of alle bedrijfstakken een plekje gegeven. Het wordt net zoveel ingezet voor persoonlijk gebruik en ontwikkeling. Het is waarschijnlijk belangrijker en toekomstgerichter om kinderen het te laten begrijpen en ermee om te gaan, dan 95% van het huidige vastgeroeste curriculum. (Op dezelfde manier vind ik het achterlijk dat iets als informatica of programmeren geen examenvak is. Of dat scholen geen vak geven over essentiële praktische vaardigheden, financiële vaardigheden, de banenmarkt, etcetera.)
- Generatieve AI is een geweldig middel om te leren, om ongelijkheden recht te trekken, om het onderwijs te verbeteren. Het gaat om hoe je het gebruikt en de mate daarvan—en nu het steeds meer wordt gebruikt, toont het slechts steeds meer de gapende wonden in het systeem. Het probleem is niet dat kinderen AI gebruiken voor hun werkstuk, het probleem is dat we nog steeds kinderen dwingen om werkstukken te schrijven (over onderwerpen die hen niks interesseren).
Je moet niet dingen verbannen. Heeft nooit gewerkt, gaat nooit werken. Is alleen gebruikt als smoesje voor controle, als verklaring voor verschrikkelijke daden, en vaak uit angst of onwetendheid. Het suggereert namelijk dat jij beter weet dan alle anderen; dat kinderen puur door ons gecontroleerd dienen te worden en geen eigen inspraak hebben.
Je moet mensen vrij laten en een goede omgeving bevorderen. Geen gebod over AI-gebruik totdat je 11 of 12 jaar oud bent, maar een klassenomgeving maken waarin het ondenkbaar is om de hele tijd alles met AI te doen. Geen straffen, maar een onderwijssysteem waarbij kinderen het punt niet zien van overal AI voor gebruiken. Geen nóg complexere wetten, maar lessen op jonge leeftijd om AI te onderzoeken … en de rest van de tijd willen kinderen buitenspelen of zelf creatief zijn.
Of, als je wat breder kijkt, verminder die obsessie met digitale lessystemen en digitale leeromgevingen. Daarmee maak je zelf een omgeving waarin kinderen dus op jonge leeftijd eigenlijk een mobiel + Chromebook/laptop/tablet moeten hebben én die de hele dag erbij moeten pakken. Daarmee ontwerp je dus zelf een slecht systeem dat overmatig gebruik van AI volledig in de hand werkt. Maar het probleem is je slechte systeem, niet per se het bestaan van AI.
Nou, dat waren mijn gedachten weer. Ik weet niet waarom ik dit blijf doen, mijn hele zaterdagavond hieraan weggooien, maar wie weet krijgen we ooit competente mensen in de Tweede Kamer en gaan ze ooit luisteren naar iets anders dan geld.
Tiamo
