Header / Cover Image for 'Hoe kapitalisme zichzelf opvreet: een voorbeeld'
Header / Cover Image for 'Hoe kapitalisme zichzelf opvreet: een voorbeeld'

Hoe kapitalisme zichzelf opvreet: een voorbeeld

Op zo’n twintig minuten rijden van mijn huis staat een Center Parcs genaamd De Kempervennen. Het moet inmiddels bijna vijftien jaar geleden zijn dat mijn ouders ontdekten dat ze een mooi strand hebben waar je heel goedkoop naartoe kan. Voor iets van 10 euro per persoon kon je een pas kopen waarmee je het hele jaar lang, op elk moment, compleet gratis en vrij naar binnen mocht.

Sinds dat moment heeft ieder lid van mijn gezin zo’n pas gehad, elk jaar opnieuw. We zijn keer op keer op keer naar de Kempervennen gegaan. Soms om even een kwartiertje in het water te zitten op een hete dag. Soms om gewoon even een rondje te lopen door de natuur. Soms liepen we wat verder over de camping, dan gingen een paar mensen ergens badmintonnen, terwijl mijn moeder ergens in een winkeltje een strandbal voor de honden kocht.

Eén keer hebben we de verjaardag van mijn broertje gevierd met een volledig diner op één van de houten bankjes die altijd vrij waren. Eén keer zijn we op mijn verjaardag verder het park in gelopen om op een speciaal veldje te voetballen (een “pannakooi”; of, zoals de meesten zeggen, “pandakooi”). Het plan was om te gaan badmintonnen, maar het was koud en het waaide veel te hard, dus we moesten improviseren.

Het punt is dat we dus bijna vijftien jaar allemaal zo’n pas hadden. We kwamen er constant. Het was niet eens een vraag: de pas werd automatisch verlengd. Het is het enige abbonnement dat we ooit hebben gehad. Eigenlijk het enige consistente uitje (waarbij regelmatig iedereen meeging), want we hebben geen geld voor grotere uitgaven of reizen dan dat.

Maar …

De laatste jaren verdwenen steeds meer dingen van het strand. De paar WC-hokjes achteraan gingen weg. De ruimte gereserveerd als terras ging stuk voor stuk weg: het hutje waar je dingen kon kopen verdween, de houten banken verdwenen, de lichtjes en vlaggetjes eromheen verdwenen, enzovoort. Het opblaaskasteel waar de kinderen op speelden verschijnt nooit meer. Ooit waren er in de zomermiddagen van die obstacle runs en in de zomernachten buitenfilms.

De laatste keer dat ik er was besefte ik dat ze zelfs één speeltoestel van de speeltuin hadden weggehaald. Alsof dat kleine houten klimrek zo’n grote kostenpost was en te veel ruimte innam :p

Het zijn kleine dingen die geleidelijk gaan, maar het verminderd natuurlijk wel de ervaring. Nu moet je een heel eind lopen als je naar de WC moet, wat praktisch betekende dat onze bezoeken steeds korter werden omdat we thuis wel gingen. Nu zijn er geen medewerkers meer die dingen in de gaten houden of repareren of die je iets kan vragen. Nu is het slechts een groot kaal strand waar niks te doen is, dus komen we er alleen op superhete dagen om af te koelen in het water.

De Kempervennen hadden een geweldig systeem. Maar ergens moet iemand een willekeurige berekening hebben gedaan en geconcludeerd dat al die extra elementen geld kosten in plaats van opleverden, dus braken ze hun eigen mooie strand af. Een paar WC-hokjes, een paar oude houten bankjes, een klimtoestel waarvoor je (als het goed is) al lang geleden hebt betaald … het zijn de kosten niet. Dit moet absoluut minimale winst zijn geweest.

En terwijl ze alles wegdeden, ging de prijs van de pas natuurlijk steeds omhoog. Het was allang niet meer de ongeveer 10 euro van vroeger.

Totdat ze laatst, uit het niets, zelf de dolksteek uitdeelden.

Mijn ouders kregen het bericht dat je vanaf volgende week niet gratis meer op het strand kon met de Voordeelpas.

De pas die ze hebben gekocht op de afspraak dat ze gratis op het strand konden werd zomaar eenzijdig omgezet in een soort veredelde kortingscode. Nu hoef je “nog maar 50% van de dagprijs” te betalen elke keer als je naar het strand wil. Dat komt in de praktijk neer op een bedrag alsof we elke keer dat we naar het strand gaan opnieuw een Voordeelpas kopen.

Niet geheel verrassend is dit veel te duur en kunnen we dit niet betalen. Dus hier stopt het!

In hun zoektocht naar meer winst, heeft de Kempervennen de zekere jaarlijkse inkomsten van 10+ Voordelpassen omgezet naar nul euro. En ik weet zeker dat zij naar de resultaten kijken en denken “het strand lijdt nog steeds verlies, we moeten overduidelijk nóg meer bezuinigen en meer geld vragen!”

Kapitalisme leidt vrijwel altijd tot lose-lose situaties. Bedrijven gaan alsnog ten onder, terwijl de ervaring voor consumenten ook nog eens shit wordt. De Kempervennen gaat véél mensen kwijtraken die de Voordeelpassen gebruikten (precies zoals ons). Ze lopen die inkomsten mis en kijken naar een groot, leeg, kaal strand … terwijl vele mensen daar niet meer mogen afkoelen als het 40 graden Celsius wordt.

Het lijkt alsof de mensen die deze keuzes maken maar niet drie simpele feiten willen begrijpen.

  • Het overgrote deel van de mensen—ja, ook in Nederland—heeft moeite met rondkomen. Als je meer geld vraagt, dan koopt deze groep niks, in plaats van dat ze jou meer geld geven. Dit is een zekerheid, want, opnieuw, ze hebben het geld letterlijk niet.
  • Vrijwel elk commercieel probleem is een “serviceprobleem”. Jij kan een geweldig product hebben, maar als klanten door drie hoepels moeten springen om die te krijgen, kan ik voorspellen dat je letterlijk niks verkoopt. Op dezelfde manier kan jij een groot strand hebben, maar als je het terugbrengt tot een kale zandvlakte waarvoor mensen én een pas én een kaartje moeten kopen, dan gaan mensen weg.
  • Het overgrote deel van onze economie draait op overconsumptie van goederen die we niet nodig hebben. Een zomerdag op het strand is leuk, maar het is geen primaire levensbehoefte. Dus maak het duurder of vervelender en mensen halen hun schouders op en laten het vallen. (Dat is ook precies waarom alles een serviceprobleem is. Je moet iets een echt fijne plek maken of een echt fijn product voordat mensen tijd en geld steken in iets wat niet cruciaal is.)

Dingen eindeloos duurder maken betekent niet dat al je vorige klanten dat maar blijven betalen. Bezuinigen op alles en de ervaring steeds minder maken zorgt netto juist voor verlies: het beetje geld dat je wint met de bezuiniging, raak je makkelijk kwijt aan klanten die vertrekken of slechtere reputatie. En de meeste mensen zijn veel flexibeler, en veel meer bezig met puur primaire levensbehoeftes, dan rijke welgestelde managers en bazen zich ooit kunnen voorstellen.

Dus wij komen waarschijnlijk nooit meer op de Kempervennen.

Ik zal dit artikel toch eindigen op een positieve noot!

De dag dat de Kempervennen niet meer gratis was, keken we al naar andere stranden. Zo is er eentje vlak over de grens in België die nu goedkoper is, en tevens véél groter en beter onderhouden.

Binnen een dag had mijn moeder een ander strandje gevonden: het Witven. Iets kleiner, maar verder schoon en met een paar faciliteiten. Compleet gratis en dichterbij dan eerst.

Dus nu gaan we daar wel naartoe.

En als die ineens een hoop geld gaan vragen, dan vinden we wel iets anders om te doen op hete zomerdagen. Omdat we letterlijk niet het geld hebben om hieraan uit te geven (en strand/recreatie niet belangrijk genoeg zijn om in de schulden te komen :p)

Ik zal mijn punt een laatste keer herhalen: iemand ergens heeft besloten dat hun strand niet genoeg winst maakt, is zwaar gaan bezuinigen op alle onderdelen en plotseling meer geld gaan vragen, en nu vertrekt iedereen en maakt het strand nog minder winst.

En om de een of andere reden herhalen we deze cyclus bij alle bedrijven en alle lagen van de samenleving. Verbazingwekkend.

Ik had nog een discussie met mensen over andere redenen voor deze veranderingen. De enige semi-logische reden zou zijn als het strand te druk werd en té veel van die Voordeelgasten over het park liep. Maar dat is absoluut niet het geval: zowel het strand als de rest van het park waren nooit bomvol. Sterker nog, zoals ik al zei, door het weghalen van allerlei faciliteiten ontstonden allemaal grote lege ruimtes die het geheel een stuk doodser maakten.

Ook wil ik absoluut duidelijk maken dat dit soort beslissingen van hogerop komen. Misschien had deze Center Parcs er zelf niet eens iets over te zeggen. Een beslissing van een baas die geen flauw benul heeft van de plek en er nooit is geweest.

De medewerkers die we altijd spraken (of die onze passen checkten bij de ingang) waren altijd heel chill. Pas verlopen maar de balie zit dicht? Joh, dan verleng je hem maar de volgende keer dat je komt. Per ongeluk verkeerde pas meegenomen? Joh, ze checken de foto’s toch niet echt. De medewerkers waren héél bekend met de vele mensen die de Voordeelpas gebruikten. Het was echt een groot deel van het strand en ze deden hun best om er nog iets van te maken.